Petitioune laanscht d’organiséiert Zivilgesellschaft?

Eise neie Petitiounssystem ass eng ganz flott Saach, fir et de Bierger ze erméiglechen, nei Iddien op d’politesch Agenda ze setzen. An deem Sënn ass dat eng absolut Beräicherung, wat Biergerpartizipatioun betrëfft. Doriwwer eraus gëtt de System awer och mëssbraucht, fir lafend oder ofgeschlosse politesch Prozesser ze torpedéieren. Sou kann een zum Beispill fir den Tram sinn oder dogéint, mä no iwwer 20 Joer Diskussioun eng Petitioun géint den Tram ze lancéiere mam Argument, et misst nach méi diskutéiert ginn, dat ass zwar wuel legitim awer mindestens genee esou debil. An trotzdem gehéiert dat dozou, wann een Instrumenter vun direkter Demokratie aféiert, an dat ass och gutt esou, alleng scho fir ze wëssen, wou een an der Gesellschaft drun ass.

Organiséierter Zivilgesellschaft ëmgoen

De Petitiounssystem huet a mengen Aen awer eng aner, wäitaus méi gravéierend Schwächt: en huet e geféierlecht Potential, fir déi organiséiert Zivilgesellschaft ze iwwergoen an domat der jeeweilege Cause méi ze schueden ewéi ze notzen. Dozou 3 Beispiller:

Matten an der Diskussioun ëm d’ Studieboursen huet eng Privatpersoun eng Petitioun dozou lancéiert, déi déi eigentlech Akteuren, nämlech d’Studentebeweegung courtcircuitéiert huet. Onofhängeg dovun, wat d’Motivatioun dobäi war, bréngt dat de Risiko mat, der Dynamik vum Protest an domat och der Cause ze schueden: Well sech d’Fro opdrängt, wéi se sech zu enger Petitioun vu bausse positionéiere soll, riskéiert eng Organisatioun an enger entscheedender Debatt Zäit an Energie ze verléieren. Doriwwer eraus riskéiere wéinst inhaltlechen Divergenze Spannungen, Rëss an Inkohärenz an der Beweegung ze entstoen.

Wäitaus manner dramatesch awer och e passend Beispill sinn déi aktuell Petitiounen fir d’Trennung vu Kierch a Staat. Hei ass de Problem deen, datt d‘Petitiounen oppen Dieren arennen, well d’Regierung souwisou an déi Richtung schafft. D’oppen Dieren huelen hirersäits awer de Petitiounen de Wand aus de Seegelen, wat se riskéiert, scheiteren ze doen, sou datt fälschlecherweis den Androck entstoe kann, datt d’Cause keng Ënnerstëtzung hätt. An dat obwuel d’Sondagen do eng ganz aner Sprooch schwätzen.

En Drëtt Beispill ass dann d’Petitioun géint d’Lafzäitverlängerung vu Cattenom. Natierlech kann et net schueden, fir ëmmer erëm op eng Cause opmierksam ze maachen, mä och hei ginn a Punkto Fuerderungen oppen Diere bei der Regierung agerannt. An de Fait, datt d’Petitioun grad fir d’Summervakanz initiéiert gouf, wäert och hei net zur Cause bäidroen.

Lose-lose-Situatioun fir d’Cause

Allgemeng kann een de Problem folgendermoosse resuméieren: Eng oder e puer Privatpersounen initiéieren eng Petitioun, woubäi d’Motivatioun vun éierlechem Engagement bis zu perséinlecher Profiléierungssucht reeche kann. D’Konsequenze bleiwen awer déi selwecht: Organisatiounen aus der Zivilgesellschaft, déi iwwert Joeren oder Joerzéngte mobiliséiert hunn, Fachwëssen erschloss hunn an den Terrain virbereed hunn, riskéiere bei hirer eegener Cause courtcircuitéiert ze ginn. Wann eng Petitioun gutt geschriwwen ass an den Zäitpunkt opportun ass, dann ass dat natierlech gutt fir d’Cause an domat och fir d’organiséiert Beweegung hannert der Cause.

Wann dat awer net de Fall ass, dann huet d’Beweegung de Choix: Entweder dréit se en Text mat, deen aus hirer Optik net optimal ass oder zu engem schlechten Zäitpunkt lancéiert gouf, fir trotzdem eng erfollegräich Petitioun am Kader vun hirer Cause ze assuréieren. Oder se hält sech op Distanz, wat zu wéineg Ënnerschrëfte féiert an d’Cause och net weiderbréngt, well den Engagement zersplittert an onnéideg Polver verschoss gëtt. Sou oder sou ass et eng – uesch vu kengem gewollten – lose-lose-Situatioun.

Schold dorun ass awer sécherlech net den Initiateur, deen d’Petitioun aus engem éierlechen Engagement eraus lancéiert huet, de Problem leit villméi beim Petitiounssystem: en Eenzele kann an engem institutionaliséierte Prozess gewollt oder ongewollt enger ganzer Beweegung d‘Ruder aus der Hand huelen. Dat kann a mengen Aen net am Sënn vun engem Instrument sinn, wou den Zweck dora besteet, d’Zivilgesellschaft besser an de politesche Prozess mat anzebannen.

Deliberatioun virschalten

Wéi kann een dat änneren, ouni de Petitiounssystem komplett a Fro ze stellen?

Ob et elo opportun ass, de System esou unzepassen, datt Petitioune just vun engem organiséierte Grupp initiéiert kënne ginn, doriwwer kann ee streiden, well domat d’Hürd fir eng Biergerinitiativ direkt vill méi héich gelued géif ginn.

Wat een awer maache kéint, ouni eng weider Hürd ze schafen, dat wier d’Aféiere vun enger Deliberatiounsphase tëscht der Iwwerpréifung vun enger Petitioun an hirem Fräischalten. Während engem bestëmmten Zäitraum kéinten sech Associatiounen oder aner Bierger mam Initiateur vun enger Petitioun a Verbindung setzen, fir iwwert den Text an d’Zilsetzung vun der Petitioun ze beroden. Natierlech géif den Initiateur d’Urecht op dat lescht Wuert behalen, mä well een awer dovun ausgoe kann, datt déi meescht Petitiounen éierlech a konstruktiv motivéiert sinn, géif ee sech an deene meeschte Fäll wuel arrangéiere kënnen, fir op ee gemeinsamen Nenner ze kommen. Esou wier de Petitiounssystem eng Beräicherung a Punkto Biergerpartizipatioun, ouni d’Oarbecht vun der organiséierter Zivilgesellschaft ze ënnergruewen.

Fir de Choix!

boam2In seinem Leitartikel vom 29. April hat der Wort-Journalist Marc Thill den Slogan der Initiative „fir de Choix“ bzw. für den Erhalt des Religionsunterrichts sehr trefflich als Totschlagargument entlarvt: „Die Befürworter des Religionsunterrichts in der Schule vereinen sich unter der Bezeichnung ‚Fir de Choix‘ und haben mit diesem Namen die Politik als Gegenspielerin sofort in ein schlechtes Licht gestellt. Wahlfreiheit wird per se als etwas Positives empfunden, (…)“ Doch wie bei Totschlagargumenten üblich, wird auch in diesem Fall nach genauerem Hinsehen schnell ersichtlich, dass das „frei“ in Wahlfreiheit hier vor allem für frei von haltbaren Argumenten steht. Tatsächlich handelt es sich bei der von „fir de Choix“ geforderten Wahlfreiheit nur um eine vorgegaukelte Wahlfreiheit, die zudem vollkommen fehl am Platz ist.

1) Wer sich in der Frage der Wertevermittlung aufrichtig für Wahlfreiheit einsetzt, der muss auch wirkliche Wahlfreiheit bieten und nicht nur das, was er selber wählen würde. Was die Initiative „fir de Choix“ aber als Wahlfreiheit verkauft, ist lediglich die Wahl zwischen dem eigenen katholisch geprägten Religionsunterricht und einer weltanschaulich neutralen Alternative. Diese Auswahl aber wird der gesellschaftlichen Realität, in der es nicht nur eine Religion und auch keineswegs eine einheitliche Gruppe von nicht-religiösen Menschen gibt, nicht gerecht. Von Wahlfreiheit also keine Spur! In anderen Worten: Wer umfassende Wahlfreiheit in dieser Frage fordert, dürfte die bisherige Formel der arbiträren Zweiteilung eigentlich nicht verteidigen, sondern müsste sie aufs Übelste bekämpfen, und stattdessen den Einzug aller in der luxemburgischen Gesellschaft vertretenen Weltanschauungen in die öffentliche Schule fordern. Die Schüler würden fortan in katholische, protestantische, jüdische, schiitische, sunnitische, buddhistische, agnostizistische, atheistische, humanistische usw. Kurse aufgeteilt. Vollständigerweise müssten dabei auch die Bahai, die Zeugen Jehova, Scientology & Co. berücksichtigt werden. Diese umfassende Form der Wahlfreiheit wäre aber nicht nur in der schulischen Praxis kaum umzusetzen, sondern würde darüber hinaus zu einer beispiellosen Segregation führen, womit wir beim zweiten Argument gegen die sogenannte „Wahlfreiheit“ angelangt wären.

2) Egal, ob zwei, drei oder x-beliebig viele Kurse, Kinder aufgrund der religiösen Überzeugung ihrer Eltern gerade bei der Wertevermittlung voneinander zu trennen, untergräbt nicht nur den schulischen Integrationsauftrag, sondern schafft auf nachhaltige Weise unnötige Gräben quer durch die Gesellschaft. Unnötig sind die Gräben, weil es weder katholische, noch muslimische und auch keine atheistischen Kinder gibt, sondern nur Kinder von katholischen, muslimischen und atheistischen Eltern. Kinder werden frei von Anschauung geboren, und da der Weg hin zur eigenen Weltsicht, ob religiös oder nicht, etwas sehr Persönliches ist, sollten wir es tunlichst vermeiden, junge Menschen in vordefinierte Schubladen zu verfrachten. Vielmehr sollten wir sie gemeinsam und altersgerecht mit der vielfältigen gesellschaftlichen Realität konfrontieren, und ihnen unter diesen besten Voraussetzungen ermöglichen, den eigenen weltanschaulichen Weg zu beschreiten. Darin würde wahre Wahlfreiheit bestehen!

Wie absurd hingegen die Interpretation der Wahlfreiheit von „fir de Choix“ ist, offenbart sich spätestens dann, wenn man deren Logik auf andere Fächer anwendet: Beim Philosophieunterricht beispielsweise könnte zwischen einem platonischen und einem aristotelischen Kurs gewählt werden, und im Civique-Unterricht würden die Schüler je nach Parteizugehörigkeit der Eltern in CSV-, LSAP-, usw. Kurse aufgeteilt. Als ebenso widersinnig müssten wir eigentlich auch die Aufteilung der Schüler in zwei oder mehrere Wertekurse empfinden…

Meng Ried zum Monkeler

(Escher Gemengerot 7.03.14) Ech muss soen, et wonnert mech mëttlerweil guer net méi, datt de viregten Ëmweltminister deen Dossier, iwwert dee mer hei schwätzen, net méi virun de Wahlen evakuéiere wollt. De Monkeler war e Polverfaass, dat eigentlech just nach op eng Asphaltfabrik gewoard huet, fir explodéieren ze kënnen. Ech mengen esou kann een d’Situatioun graff resuméieren.

Wat deen Dossier sou schwiereg mécht, ass engersäits seng Komplexitéit. Et si jo eigentlech zwee Dossieren an engem: eemol de konkrete Projet vun der Asphaltfabrik an eemol déi historesch gewuessen an urbanistesch ganz problematesch Gesamtsituatioun ëm de Monkeler. A gläichzäiteg ass et dann och nach een immens emotionellen Dossier, dat well et ëm d’Liewensqualitéit vun de Bierger geet.

No sëllechen Awänn vun de Gemengen an de Bierger huet déi nei Regierung deen ale Projet jo wäitgehend iwwerschaffe gelooss an deem da finalement och gréng Luucht ginn. Dat heescht awer net automatesch, datt och mär als Gemeng gréng Luucht musse ginn. Als Gemeng hu mer d’Recht, dee Projet a Fro ze stellen, an als Gemeng hu mer och d’Pflicht, eis fir d’Liewensqualitéit vun eise Bierger anzesetzen. Esch hat an huet vill Belaaschtung a mer brauchen der wierklech net nach méi. Dat ass déi eng Säit vun der Medaille.

Wa mer awer als Staat Esch glafwierdeg wëlle si mat eiser Oppositioun géint déi Fabrik, da geet et net duer, einfach ze soen, neen, mär wëllen dat net. Wa mer glafwierdeg wëlle sinn an och éierlech mat eis selwer wëlle sinn, da musse mer hei och gläichzäiteg de Kader uschwätzen an hannerfroen, deen dëse konkrete Projet iwwerhaapt emol erméiglecht huet, an do si mer dann nieft dem Kommodo-Gesetz ënnert anerem och bei de PAG’en vun de betraffene Gemengen.

An ech muss soen, datt et an engem Rechtsstat awer relativ schwiereg ze vermëttelen ass, wisou an eng Industriezone keng Industrie komme soll, ouni gläichzäiteg déi Industriezone selwer iergendwéi a Fro ze stellen. Dat ass dann déi aner Säit vun der Medaille.

Ech hoffen op alle Fall, datt de Schäfferot hei eng Approche fënnt, déi laangfristeg am Interessi vun der Liewensqualitéit a gläichzäiteg awer och kohärent ass.

Ech kommen dann zur Gesamtsituatioun um Monkeler. An do muss een sech awer wierklech d’Fro stellen, wéi et iwwerhaapt esou wäit konnt kommen. An ech ginn emol dovun aus, datt de Knascht an de Kaméidi net einfach sou spontan vum Himmel gefall komm sinn, dee Moment, wou decidéiert ginn ass, eng Asphaltfabrik dohin ze setzen. Et stellen sech hei eng ganz Rei vu Froen:

  • Wéi kann et sinn, datt e Wunnquartier därmoossen ënnert industriellem Traffik ze leiden huet?

  • Wéi kann et sinn, datt en Deel vun de Betriber soulaang an der Illegalitéit funktionéiert hunn?

  • Wisou huet déi viregt Regierung ganz offensichtlech geschlof a net scho vill éischter intervenéiert?

Dat sinn alles Froen, déi mer haut wahrscheinlech net opgeschafft kréien, aus deene mer laangfristeg awer sécherlech eppes léiere kënnen, an dat net just hei zu Esch.

Et stellen sech awer och méi konkret Froen. Beispillsweis hunn ech mer soe gelooss, datt déi Monnerecher Gemeng finanziell guer net schlecht vu grad där Deponie profitéiert, déi hei zu Lalleng fir e ganz groussen Deel vum Camions-Traffik, Dreck a Kaméidi responsabel ass. A well sech déi 3 Gemengen am Moment jo ganz solidaresch weisen, géif ech gäre wëssen, ob et vu Monnerecher Säit eng Aart Ausgläich fir déi Belaaschtung hei zu Lalleng gëtt zB am Sënn vun enger Bedeelegung un deene Recetten, a wann net, wier et elo net un der Zäit, fir dat ze fuerderen, soulaang ewéi déi Deponie nach bestoe bleift?

Mä trotz allem, wat an der Vergaangenheet um Monkeler schiefgelaf ass, sollte mer awer elo virun allem no vir kucken. Mer sollten dofir suergen, datt d’Liewensqualitéit vun den Awunner als politesch Prioritéit betruecht gëtt, an dat souwuel op kommunalem ewéi och op nationalem Plang.

Dofir sinn ech och wierklech frou, datt den Här Gira elo an enger éischter Phase mol dofir gesuergt huet, datt um Monkeler opgeraumt gëtt, datt déi Betriber kontrolléiert a responsabiliséiert ginn, an am Noutfall och zougemat ginn, wann se sech net un d’Reegelen halen. Mä mer brauchen och laangfristeg Léisungen, an dofir un dëser Stell den Appell un d’Regierung, fir déi Iddi vum zousätzlechen Access zum Monkeler wierklech prioritär ze behandelen.

Ier ech zum Schluss kommen, wollt ech dann awer och nach kuerz eppes zu deem Informatiounsowend soen. Et war e ganz animéierten Owend an a mengen Aen e och ganz sënnvollen Exercice. An ech muss soen, deen Interessi an deen Engagement, deen ech do erlieft hunn, dee géif ech mer heiansdo och bei anere politesche Sujeten wënschen.

Mä och wann et a Punkto Asphaltfabrik beim Dissens bliwwen ass, mengen ech awer, datt mer deen Owend mat Bléck op d’Gesamtsituatioun um Monkeler e gutt Stéck viru komm sinn. An an deem Kontext wëll ech dann awer och dem Här Gira fir säi Courage gratuléieren, fir d’Positioun vun der Regierung hei am Sall erkläert ze hunn. Dee Courage huet net jiddereen. Doriwwer eraus géif ech et och ganz gutt fannen, wa mer an Zukunft méi oft Regierungsvertrieder hei zu Esch begréisse kéinten, fir hinnen d’Méiglechkeet ze ginn, de Bols ze fillen.

Eng Saach wonnert mech awer bei dëser Affär: Den Dossier fällt wuel ënnert d’Responsabilitéit vum Nohaltegkeetsminister, e betrëfft awer och ganz maassgeeblech en anere politesche Beräich nämlech dee vun der Economie. A wann ech mer elo deen hin an hier tëscht deenen 3 Gemengen an dem Nohaltegkeetsministär ukucken, da sinn ech awer e bëssen irritéiert, datt sech de Wirtschaftsminister Etienne Schneider hei nach guer net zu Wuert gemellt huet, schliisslech war hien et, deen dem Här Lisé deen Terrain um Monkeler ugebueden huet, fir déi Asphaltfabrik ze bauen. Den Hannergedanken dobäi géif mech wierklech intresséieren. Ech wier dofir ganz frou, wann och den Här Schneider sech eemol virun den Escher, Schëfflenger a Monnerecher Bierger erkläre géif.

Domat géif ech dann ofschléissen. Ech hunn et virdru schonn ugedeit, mär sinn als Escher Gréng op alle Fall dofir, d’Méiglechkeet vun engem Recours ze préiwen, dem Schäfferot de Wee fräi ze maachen. Mer liewe jo zum Gléck an engem Rechtsstat – och wann dat heiansdo vergiess gëtt – an dat heescht natierlech engersäits, datt sech d’Regierung un d’Gesetzer hale muss, mä anersäits heescht dat awer och, datt mär als Gemeng vun eise Rechter Gebrauch maache kënnen, an dat sollte mer an dësem Fall och maachen.

Et gëllt dat geschwate Wuert.

Wahlfreiheit: Wieso die Religionslehrer falsch liegen.

Mit diesem Beitrag möchte ich kurz aufzeigen, wie falsch die Argumentation der Religionslehrer in Sachen gemeinsamer Werteunterricht ist.

Was behaupten die Religionslehrer?

In einem Schreiben erklären die Religionslehrer, dass sich laut Umfragen eine Mehrheit der Eltern für das Beibehalten der Wahlfreiheit zwischen Religionsunterricht und “Laienmoral” aussprechen würden, und dass die neue Regierung dem Rechnung tragen müsste.

Wieso ist die so verstandene Wahlfreiheit fehl am Platz?

1) Schlechte Wahlfreiheit

Die Aufteilung in den katholischen Religionsunterricht einerseits und die “Laienmoral” anderseits stellt keine wirkliche Wahlfreiheit dar. In einer pluralistischen Gesellschaft müssten bei der Wertevermittlung alle relevanten philosophischen und religiösen Strömungen als Unterrichtsfach angeboten werden, um wirkliche Wahlfreiheit in diesem Sinne zu ermöglichen. Unter den Schülern würde dies aber gerade bei der Wertevermittlung zu einer tiefgreifenden Segregation aufgrund der weltanschaulichen Überzeugung der Eltern führen und somit dem schulischen Auftrag nach gesellschaftlichem Zusammenhalt widersprechen. Wahlfreiheit klingt zwar gut, ist aber eindeutig fehl am Platz.

2) Falsche Wahlfreiheit

Die eigene Weltanschauung ist etwas sehr persönliches. Um so wichtiger ist es, sie selber zu entdecken, anstatt sie aufgedrängt zu bekommen. Wahre Wahlfreiheit kann nicht darin bestehen, dass ein Schüler entweder die katholische, die islamische oder die atheistische Brille aufgesetzt bekommt, vielmehr setzt sie voraus, dass dem Schüler die Möglichkeit geboten wird, sich in einem neutralen Rahmen mit allen Weltanschauungen zu beschäftigen. Nur so kann er ungehindert zu den eigenen weltanschaulichen Überzeugungen finden. Garant für wahre Wahlfreiheit kann deshalb nur ein gemeinsamer und neutraler Werteunterricht sein.

Fazit

So wie es beim “Civique”-Unterricht selbstverständlich keine Aufteilung der Schüler in einen CSV-, LSAP-, usw. Kurs gibt, sollte doch auch der gemeinsame Werteunterricht endlich als Selbstverständlichkeit angesehen werden.

Wisou ech net beim Wahl-o-mat matmaachen

Den Internet bréngt a punkto politesch Interaktioun eng ganz Rei nei Méiglechkeete mat sech. Eng dovun ass de sougenannte Wahl-o-mat. Zu Lëtzebuerg kënnt deen an duebeler Ausgab: de Smartvote an de Kandidatencheck. An dësem Bäitrag wëll ech erklären, wisou ech als Kandidat net bei de Wahl-o-mat’e matmaachen, a wisou een sech als Wieler net drop verloosse sollt.

De Wahl-o-mat schéngt eng immens praktesch Saach ze sinn: et beäntwert een e puer Froen, fir dono gesot ze kréien, wéi eng Partei respektiv wéi eng Kandidaten am beschten zu engem passen. Dat lästegt Liese vun de Wahlprogrammer kann een sech also spueren. Dat klengt einfach, et ass awer un 2 Prämisse gebonnen, déi erfëllt muss sinn, fir datt de Schoss net no hanne lass geet:

1) Komplexitéit vun de politesche Konfliktlinien

Den Ubidder vum Wahl-o-mat muss eng déifgräifend Analys vun alle Wahlprogrammer ausschaffen, fir erauszeschielen, wéi déi eenzel politesch Konfliktlinien tëscht de Parteie verlafen. Well d’Parteien hir politesch Schwéierpunkten awer deels an ënnerschiddleche Beräicher setzen, kommen do eng ganz Rei Konfliktlinien zesummen, déi esou duergestalt musse ginn, datt een all d’Parteien drop veruerte kann. Et muss also e politikwëssenschaftleche Modell konstruéiert ginn, deen déi gesamt Komplexitéit vun den zentrale politesche Konfliktlinien erfaasst.

2) Repräsentativ a neutral Froestellung

Wann een dann e Modell ausgeschafft huet, da muss een d’Konfliktlinien a Form vun engem Froen-Set interpretéieren, deen et erlaabt, sech sou präzis ewéi méiglech op de jeeweilege Konfliktlinien erëmzefannen. Gläichzäiteg mussen déi Froen neutral, onmëssverständlech an ouni matschwéngend Suggestioune formuléiert sinn.

Sinn déi 2 Viraussetzungen erfëllt, da kann e Wahl-o-mat en duerchaus sënnvollt Instrument duerstellen, dat dem Wieler hëlleft, sech am Wahlkampf ze orientéieren. Sinn déi 2 Viraussetzungen awer net erfëllt, dann huet de Wahl-o-mat éischter eng realitéitsverzerrend an domat verwirrend Wierkung op de Wieler.

Nodeems ech mer d’Froe vun den 2 lëtzebuergesche Wahl-o-mat’en ugekuckt hunn, sinn ech zur Konklusioun komm, datt se déi 2 Prämissen allebéid net erfëllen:

Zu 1): Relevant politesch Beräicher ewéi Schoulpolitik, Ëmwelt, d’Ausriichtung vun der economescher Diversifizéierung feele komplett oder sinn op déi eng oder aner éischter irrelevant Detailfroe reduzéiert. Eng déifgräifend Analys vun de Wahlprogrammer an eng Berécksichtegung vun de Konfliktlinien hu manifestement net stattfonnt. D’Auswahl vun de Froe wierkt willkürlech, subjektiv, an éischter un der Prominenz an der Aktualitéit ausgeriicht ewéi un der Realitéit.

Zu 2): Och déi zweet Konditioun gëtt 2 mol net erfëllt: d’Froe sinn deels onverständlech gestalt, aus dem Kontext gerappt a mat suggestiven Zousätz oder onnéidegen Negatioune belaascht.

Esou bidden déi 2 Wahl-o-mat’en dem Wieler éischter keng Hëllef, villméi weisen se eng Facette vun de Parteien/Kandidaten, déi duerch e willkürleche Set u Froe bestëmmt ass, an déi domat éischter riskéiert, de Wieler ze desorientéieren, ewéi ëm eng wierklech Orientéierung an der politescher Realitéit ze bidden. Virun deem Hannergrond muss all Kandidat fir sech selwer decidéieren, ob e sech op déi Aart a Weis beliichte wëll loossen. Ech hu fir mech decidéiert, datt ech dat net wëll. Deenen, déi et gemat hunn, wëll ech kee Virworf maachen, ech wëll just warnen, datt et mat Virsiicht ze genéissen ass, souwuel fir de Kandidat ewéi och fir de Wieler.

Hei nach e puer Beispiller, déi mech zu dëser Aschätzung bruet hunn:

Smartvote

  • Déi ganz Dimensioun vun der Nohaltegkeet gëtt op 4 Froe vun Atomkraaft, Schiefergas, Autotaxen an de Präis vum ëffentlechen Transport reduzéiert. Den economeschen, sozialen a gesondheetspoliteschen Impakt vun Ëmwelt- & Energiefroen, dee politesch wesentlech méi relevant an ëmstridden ass, gëtt guer net berücksichtegt.
  • Deels extrem ondifferenzéiert Froen, déi een awer net ondifferenzéiert beäntwere kann, well se vu ville weidere Facteuren ofhänken, z.B.: “Jeder sollte ein Anrecht auf eine bedingungslose Universalbeihilfe haben.”
  • Verwirrend Froen: “Ein Mindesteinkommen sollte nur für die Verrichtung von gemeinnütziger Arbeit ausbezahlt werden.” Wat ass hei mat Mindesteinkommen gemengt a wat ass gemeinnützige Arbeit?
  • Willkürlechkeet a Kontextlosegkeet: “Der luxemburger Staat sollte die private Internationale Schule nicht mehr subventionieren.” Wisou grad déi eng privat Schoul? Wisou net eng aner? Wisou net Privatschoulen am Allgemengen?
  • D’Schoulpolitik, sécherlech eng vun de wichtegsten an ëmstriddenste Beräicher gëtt op Reliounsunterrecht, Alphabetiséierungssprooch an eng Privatschoul reduzéiert.
  • Froen, déi sou gestallt sinn, datt just en Deelaspekt ofgefrot gëtt: “Die Konvention der öffentliche Finanzierung der Religionen sollte auf alle Glaubensrichtungen (z.B. den Islam, den Buddhismus etc.) ausgeweitet werden.” Wann ech Nee soen, dann diskriminéieren ech den Islam géigeniwwer den anere Reliounen, a wann ech jo soen, da stinn ech fir déi net méi zäitgeméiss Finanzéierung vun de Reliounen. Ech kann déi Fro also net mat jo oder nee beäntweren. D’Fro misst villméi heeschen: Soll de Staat Relioune finanzéieren? Jo oder Nee.
  • Negatiounen, déi net just verwirrend mee och suggestiv sinn: “Das Wahlalter sollte nicht auf 16 Jahre gesenkt werden (das Mindestalter sollte bei 18 bleiben).” Oder: “Eine gesetzliche Einführung von Quoten für eine bessere Vertretung von Frauen auf Wahllisten ist nicht wünschenswert.”

Politikercheck

  • Ondifferenzéiert a kontextlos Froen: “Fir eng gesetzlech garanteiert Mammerent.” Ech si géint déi aktuell Mammerent. Ech sinn awer fir Rentegerechtegkeet fir Fraen. Dee Message kréien ech hei awer net vermëttelt.
  • Ondifferenzéiert Froen: “Fir den Index.” Wat heescht dat? Just fir de Prinzip oder géint all Form vu Manipulatioun?
  • Mol kommen d’Froe mat engem suggestiven Zousaz, mol ouni: “EU-Agrarsubventiounen mussen ofgeschaaf ginn, well si Produzenten aus der 3.Welt benoodelegen.”
  • Ech si keen Expert an där Fro, mä wien wier hei géint Grenzwäerter? “Fir gesetzlech Grenzwerter vun heich radioaktivem Uran a mineraleschen Phosphatdüngeren.”
  • Verwirrend bis falsch Zesummenhäng: “Di rechtstaatlech Prinzipien bedaiten: Onantastbarkeet vun der Persoun an hirem Eegentum am waiteste Sënn(Liewen, Kierper, Meenung, Glaawen, rechtmeisseg erworben materiell Güter).” Ech kann déi Prinzipie wäitgehend ënnerschreiwen, se hunn awer éischter eppes mat fräiheetlech ewéi mat rechtsstaatlech ze dinn.
  • D’Schoulpolitik, sécherlech eng vun de wichtegsten an ëmstriddenste Beräicher, gëtt op d’Fro nom Homeschooling reduzéiert.

Eng bedeitend manner problematesch wann och nach verbesserungswürdeg Approche fënnt ee bei walprogramm.lu, wou d’Programmer vun de Parteien an eenzelne politeschen Themeberäicher géigeniwwer gestalt ginn. D’Kategoriséierung vun den Themeberäicher kéint nach besser sinn (Ëmweltschutz kënnt z.B. guer net fir), trotzdem ass et e wesentlech méi komplett a sënnvollt Instrument fir sech am Wahlkampf ze orientéieren ewéi déi 2 Wahl-o-mat’en.

Themen, déi d’Wahlen net entscheeden

D’Wahle wäerten nieft e puer Facteuren, déi ech bedaueren, ewéi zB Gewunnechten, Clientelismus a Binetten, virun allem duerch e puer politesch Kärthemen a Stëmmungen entscheed ginn. Nieft de Wahlprogrammer an hiren zentrale Botschaften, ginn et awer och eng Onmass u politeschen Ziler a Fuerderungen, déi am Wahlkampf komplett ënner goe wäerten, an déi trotzdem intressant sinn, well se eppes doriwwer aussoen, wat déi 540 Kandidaten, Perséinlechkeeten, Mënschen, déi sech zur Wahl stellen, intresséiert a beweegt. Ech nennen se Dadae vun de Kandidaten. Hei si meng 4 Dadaen. Wat sinn är?

hummelBlumme planzen: Fir Ëmweltschutz an Energiepolitik interesséieren ech mech net eréischt säit gëschter. Bis viru kuerzem hunn ech déi Problematik awer éischter an hirem globale Kontext wouergeholl, wat jo och net falsch ass. Spéitstens déi erschreckend Erkenntnis vum Beiestierwen huet bei mär awer de Slogan “global denken, lokal handelen” nei aktivéiert. Politik bedeit fir mech dofir och Blumme planzen. Woufir een da vläit vun sou munchem belächelt gëtt, ass awer u sech batteren Eescht. Am Goart oder um Balkon Blumme planzen, rett (Beien-)Liewen! Wien gläichzäiteg op Chemikalië verzicht, bedreift net just konkreten Ëmweltschutz, mä schaaft an Zäite vu Monokulturen an Zoubetonéierung och faszinéierend kleng Liewensraim fir eis 6- a méibeeneg Planéitgenossen. Et fördert een eenheemesch Planzenzorten an et leescht een e Bäitrag zur Biodiversitéit. An deem Sënn well ech mech och fir méi (“On”-) Kraut an de Stied asetzen, fir se zu engem “shared space” vu Mënsch a Natur ze maachen.

beschZeremonien ubidden: T’gi Leit, deene sinn Zeremonien a Ritualer komplett egal. T’ginn der awer och, déi wichteg Liewensmomenter (z.B. Gebuert, Bestietnes, Begriefnes) entspriechend encadréiere wëllen. Wien gleeweg ass, gëtt vun der Kierch gutt bedéngt, wien sech awer als net-reliéis versteet, deen ass dacks op sech alleng gestalt. A ville Gemenge feelen Infrastrukturen, déi e würdege Kader bidde kënnen. Bei Begriefnesfeiere kënnt dobäi, datt d’Qualitéit vun de Gemengeresponsabelen ofhänkt, an domat – virun allem a klenge Gemengen – net noutwennegerweis garantéiert ass. Wichteg Stéchwierder sinn ënnert anerem iwwerdaacht a fräiloft Infrastrukturen, e professionellen Encadrement, Konzept-Offeren, eng Garantie fir würdeg Zeremonien, Bëschkierfecher a natierlech Äschestreewisen. Et ass sécherlech och ee kommunalpolitescht Thema, mee a mengen Ae brauche mer och op nationalem Plang eng Roadmap an Impulser fir d’Situatioun ze verbesseren.

simcityVideospiller förderen: Videospiller si säit mengem éischte Gameboy eng vu menge gréisste Passiounen, a neen, se hu mech net zu engem gewalttätege Monster gemat. Leider ginn et nach ëmmer vill Virurteeler géigeniwwer dësem relativ jonke Medium. Mär, an domat mengen ech och de Journalismus, mussen d’Videospill endlech als Kulturgut wouerhuelen! Mee och economesch kéint d’Videospill-Industrie eng Chance fir Lëtzebuerg bedeiten. Eis Netzinfrastrukturen, d’Präsenz vu Publisher, eis zentral Lag an Europa, eis Sproochevielfalt, eis nach formbar Uni an d’Noutwennegkeet vun der wirtschaftlecher Diversifizéierung kéinten zesummen e fruchtbart Substrat fir Entwécklungsstudioe vu Videospiller bidden. De Québec huet an de 1990er Joren entspriechend politesch Impulser ginn, an ass haut mat ronn 7.000 Aarbechtsplazen ee vun de wichtegste Gaming-Standuerter op der Welt. Wa mer economesch a bildungspolitesch d’Weeche richteg stellen, kéint hei eng grouss Diversitéit u nohaltegen Aarbechtsplazen am kreative Secteur geschafe ginn: vun Informatiker, iwwer Grafiker a Museker bis zu Schauspiller an Autoren… Ufänke kéint een z.B. andeems een de Filmfong och op Videospillproduktiounen ausweit oder en extrae Videospillfong schaaft, fir lëtzebuergesch Produktioune finanziell ze förderen. Méi dozou hat ech hei an hei geschriwwen.

Kierchen ëmbauen: Ech soen direkt, datt ech dat net als Provokatioun géigeniwwer reliéise Leit verstinn. Elo ass et awer esou, datt e ganz groussen Deel vun de Kierchegebaier sech an ëffentlecher Hand befënnt a vun der Allgemengheet finanziell ënnerhale gëtt. Gläichzäiteg ass awer exklusiv d’kathoulesch Kierch Här an deenen Haiser. A well den Undeel un de gleewege Leit an der Bevëlkerung kontinuéierlech ofhëlt, stinn se dacks eidel. Wat ech wëll maachen, ass dëst: en Deel vun deene Kierchegebaier sollten – konform zum Denkmalschutz – ëmfunktionéiert ginn. En Deel kéint als polyvalent Kulturzenteren ëmgebaut ginn, anerer kéinten an Zukunft spezifeschen Zwecker déngen: z.B. sozial Wunnengen, Gastronomie, Bibliothéiken etc. Am Ausland ass dat selbstverständlech an et ginn dofir ganz flott Beispiller, wéi een déi architektonesch attraktiv Gebaier sënnvoll weidernotze kann.

Videospiele als Kulturgut anerkennen!

Wäre der vorliegende Beitrag ein Videospiel, so könnte der Leser an dieser Stelle selber entscheiden, ob er Kulturpolitik und -Journalismus wegen der Nichtanerkennung des Videospiels als Kulturgut scharf kritisiert oder eher konstruktiv sensibilisiert sehen möchte. Er könnte ferner wählen, ob die Qualitäten des Videospiels als Kunstform anhand eines prominenten Beispiels angepriesen oder ob sie aufgrund wissenschaftlicher Untersuchungen belegt werden sollen. Der Leser wäre gleichzeitig auch Autor des Gelesenen. Da es sich hierbei aber lediglich um einen abgedruckten und damit nicht mehr beeinflussbaren Text handelt, muss sich der Leser mit Folgendem begnügen:

In Kulturzeitschriften, -Feuilletons, -Emissionen und -Beilagen wird über Theater, Tanz, Film und Konzert berichtet. Videospiele hingegen sind in besagten Publikationen kein Thema. Sie werden sowohl von der Kulturpolitik als auch vom Kulturjournalismus umgangen, und das obwohl sie einen zunehmend großen Teil der Bevölkerung unterhalten, und künstlerisch wie auch pädagogisch so einiges zu bieten haben.

Was ein Videospiel von den klassischen Medien unterscheidet, ist auch gleichzeitig die einzige Gemeinsamkeit aller Videospiele: die Abkehr vom Akteur/Zuschauer-Dualismus. Wie einleitend angedeutet ist das Videospiel das einzige Medium, das den passiven Leser, Zuhörer oder Betrachter systematisch zu einem aktiven Helden des Geschehens macht, der nicht mehr bloß mitfiebert, sondern selber mittendrin ist. Doch auch in Punkto erzählerischer Tiefe, Spannung und Atmosphäre stehen aktuelle Titel wie Bioshock oder die Mass Effect Trilogie den klassischen Medien in nichts nach. Die Genre- und Themenvielfalt, die von Aufbaustrategie bis zum gleichzeitig zehntausende von Spielern einbindenden MMORPG[1], von der simulierten Müllabfuhr bis zum intergalaktischen Imperium reicht, erlaubt an dieser Stelle keine hinreichende Auflistung der Qualitäten des jungen Mediums. Eines steht aber fest: das Videospiel braucht sich nicht zu verstecken.

Wieso das Gaming dennoch derart stiefmütterlich behandelt wird, mag wohl daran liegen, dass der hiesige Kulturjournalismus nicht in der Lage ist, sich über das Altbekannte hinaus weiter zu entwickeln, sich dem Potenzial des Videospiels kaum bewusst ist.

Noch weniger Beachtung erhält das Videospiel seitens der Kulturpolitik. Auf dem erst kürzlich geschaffenen Kulturportal „culture.lu“ sucht man ebenso vergeblich nach einer LAN-Party wie unter der Kulturrubrik des Staatshaushalts nach finanziellen Mitteln zwecks Förderung der Gaming-Kultur.

Da das Videospiel in Sachen Kulturmarktanteil stetig wächst, der Kulturjournalismus es aber links liegen lässt, marginalisiert sich letzterer zunehmend selber. Insbesondere jüngere Leser, Zuschauer oder –Hörer schalten ab bzw. blättern um, sobald es um Kultur geht. Das liegt aber keineswegs an einem prinzipiellen Desinteresse an Kultur, sondern vielmehr daran, dass Kulturjournalismus und -Politik kaum an neuen Kulturformen interessiert sind.

Manuel Huss

(den Beitrag habe ich vor einigen Wochen für die Tageszeitung Journal geschrieben, anschließend aber vergessen, online zu stellen…)


[1] Massively Multiplayer Online Role-Playing Game

“Kommentar: Ideenlos und beschämend”

Auf Wort.lu lese ich heute morgen einen Beitrag, der mit “Kommentar: Ideenlos und beschämend” betitelt ist, womit auch eigentlich schon alles zum Inhalt des selbigen gesagt ist.

Richtigerweise heißt es einleitend, vieles stehe auf dem Spiel und der Wähler wolle erfahren, wo es hingeht. Doch dann kommt die beschämende Wende: Anstelle die gefragten Antworten bereitzustellen, würden sich LSAP und Oppositionsparteien nun lieber medienwirksam mit “staubigen Karteikarten” befassen, um – man liest zwischen den Zeilen – die CSV in die Pfanne zu hauen.

Einmal davon abgesehen, dass ich es nach den schwerwiegenden Verfehlungen des Jean-Claude Juncker in der Geheimdienstaffäre für durchaus angebracht finde, gar für das Mindeste halte, die Regierungsfähigkeit seiner CSV in Frage zu stellen, sollte es doch selbstverständlich sein, dass das Parlament seine Aufgaben bis zu seiner Auflösung wahrnimmt.

Ja, wieso sollte das Parlament – nun da es eben noch nicht vorzeitig aufgelöst wurde – Däumchen drehend herum sitzen anstatt seine Arbeit weiter zu verrichten, wo doch gleichzeitig auch die Regierungsmitglieder (aus wahltaktischen Gründen oder nicht) gerne die eine oder andere Pressekonferenz schmeißen?

Und weiter: Was der Autor hier “staubige Karteikarten” nennt, ist in Wahrheit ein bewusstes wie systematisches mit Füßen treten der Bürgerrechte von politisch engagierten Menschen, denen Juncker bis heute eine Entschuldigung im Namen seiner Vorgänger schuldig bleibt. Während seinen 18 Jahren als Premierminister hat er es nicht einmal für nötig empfunden, die Opfer der politischen Spionage darüber in Kenntnis zu setzen. Erst ein filmreifer Geheimdienstskandal hat zur Aufklärung geführt. Das ist beschämend.

Doch zurück in die Zukunft: auch wenn es nicht jedem ins Konzept passt, so soll es auch Parteien geben, die sich gleichzeitig mit der Aufarbeitung der Vergangenheit und mit der Zukunftsgestaltung befassen können, ohne dass das eine oder das andere zu kurz kommt. Selbstverständlich sollte es bei Wahlen grundsätzlich darum gehen, wie das Land im Interesse seiner Einwohner auf die Zukunft vorbereitet werden kann und welche Gesellschaft wir unseren Kindern hinterlassen wollen. Und trotzdem darf das Geschehene nicht vergessen werden. Die Glaubwürdigkeit des Rechtsstaates, ein Grundpfeiler einer jeden modernen Gesellschaft, steht auf dem Spiel. Das sollte man ernst nehmen, nicht nur gestern, sondern auch morgen noch.

Wahlkampf hin oder her, die Zukunft gestalten, sollte man der Zukunft wegen, nicht um die Vergangenheit zu vertuschen.

Wahlen 2013: haut nach ouni Inhalt

Opgepasst: eenzel Passagen an dësem Artikel kënnen als parteipolitesch Beaflossung interpretéiert ginn – Schützt Iech dogéint, andeems der se kritesch hannerfrot!

2009 no de Wahle war ech entsat. Wann een als Politik- a Philosophie-Student, dee sech op theoreteschem Plang mam politeschen Ideal beschäftegt, u Wahlen deelhëlt, dann ass dat e bëssen, wéi wann een als Science-Fiction-Fan op emol selwer op de Mound fléie kann. Vläit net grad. Awer sou ähnlech. Deementspriechend héich waren och meng Erwaardungen. Mäin Parteikolleg Meris Sehovic, deen am Zentrum kandidéiert, erlieft dat als Politikstudent bei dëse Wahle wuel sou ähnlech.

Dee ganze Prozess am Virfeld vun de Wahlen 2009, wat mer ëmgangssproochlech Wahlkampf nennen, war net just politesch eng immens intressant Erfahrung, mä och mënschlech: alleng iwwert déi ganz ënnerschiddlech Approchen, wéi d’Leit op déi woarm Phase vun der politescher Kompetitioun reagéieren, kéint een e Buch schreiwen. Oder e Fotoband mat de Gesiter, wann d’Leit realiséieren, datt e Kandidat mat Infomaterial op se zou kënnt a wëlles huet, se unzeschwätzen: “Géi fort!”, “Dech klaken ech elo gutt an d’Pan.”, “Wat bass du da fir een?”, “Endlech schwätzt ee mech un…”, “Ma dann ziel mol mäin Jong…”

De Wahlgang 2009 huet awer leider och een zimlech fade Bäigeschmaach hannerlooss. Virun allem d’parteipolitesch Befaangenheet vu verschiddene Pressehäiser huet mech deemools schockéiert. Mä och de Politikverdross bei engem groussen Deel vun de Wieler, un deem d’Politik ganz sécher net alleng Schold ass, huet mech irritéiert. A natierlech d’Wahlresultat: eng total opgedunsen CSV.

4 Joer méi spéit an e bëssen éischter ewéi geplangt, wann och net ganz onerwaart, ass et kuerz virum nächste Wahlgang intressant, zeréck ze kucken, wat een deemools sou geschriwwen huet, wat nach ëmmer gëllt, a wat ee vläit net méi esou schreiwe géif. Alleng dat mécht d’politescht Bloggen a mengen Ae wäertvoll. Ech freeë mech elo schonn, fir 2018 zeréck ze kucken, wéi naiv ech 2013 dach war.

Domat heeschen ech iech da wëllkomm, op mengem éischte Wahlkampf 2013 Blogpost! Wéi net anescht ze erwaarden, an obwuel e wuel keng hiräichend Argumenter bidde kann, huet dësen Artikel just een zentralen Zweck: mech wielen. Géif ech nämlech net un de Wahlen deelhuelen, sou hätt ech e wuel net geschriwwen, muss ech éierlech feststellen. Mär Politiker sinn all d’selwecht: mer wëlle Stëmmen, Posten a Muecht.

So what? Wat ass eigentlech schlëmm dorun? Politiker sinn als éischt emol Bierger, déi iwwert de Fonctionnement vun der Gesellschaft nodenken, sech Suerge maachen an eppes veränneren oder verbessere wëllen. Fir dat ze maachen, existéiert nieft e puer anere Weeër och dee vun der parlamentarescher Demokratie, wéi eis Verfassung en iwwregens virgesäit. Wann een iwwert dee Wee eppes verännere wëll, da brauch een Afloss, wat e bësse méi pejorativ och gäre mat Muecht ëmschriwwe gëtt. Fir Afloss ze kréie féiert eng relativ produktiv Piste iwwert d’Regierungsbänk a fir dohin ze kommen, brauch een är Stëmmen. Dat ze wëllen, d.h. Stëmmen, Posten an Afloss, ass also näischt Schlechtes, neen, et ass souguer eppes Guddes, well et ass e Mëttel zum Zweck fir d’Gesellschaft ze verbesseren.

Wann awer um Stammdësch – ob virtuell oder (nach) am Zigrettendonst – d’Politiker gäre wéinst e puer schwaarze Schof all an ee schmieregt a sténkegt Dëppe gepucht ginn, an en Deel vun eise Journalisten déi Mentalitéit nach fördert, andeems se de Wahlkampf op süffisant Art a Weis verspotten, deen eigentlech e wichtegen Aspekt vum demokratesche Prozess ass, da froen ech mech, ob mer eis säit 2009 a punkto politesch Kultur iwwerhaapt och nëmmen e Millimeter weiderentwéckelt hunn.

Amplaz awer elo scho präventiv ze jéimeren, wëll ech elo mol eng méi positiv Approche wielen, a menge 539 Co-Kandidaten, egal fir wéi eng Partei se kandidéieren an obwuel ech mat sou Munchem politesch wuel iwwerhaapt näischt unzefänke weess, Merci soen, datt se trotz de Virurteeler an dem schlechten Image vum Politiker iwwerhaapt nach de Courage hunn, fir Verantwortung fir eis Gesellschaft iwwerhuelen ze wëllen. Mat deem Gedanke wëll ech dann emol fir haut ofschléissen.

A mengem nächsten Artikel wäert ech dann iwwert ‘Dada’en vun de Kandidate schreiwen, ugefaang mat mengen eegenen.

Den Tirang, wou d’Verantwortung dra läit.

De Moien, wou ech laanscht en Zeitungsbuttek getrëppelt sinn, do koum e gutt gelaunte Mann eraus, dee sech grad e Pak Zigarette kaf hat. Zwee Copain’en hu virun der Dier op e gewaart an hu gegeckst, während hien de Plastik vum Zigarettepak lass gemat a mat der gréisster Selbstverständlechkeet op de Buedem geheit huet. D’Zigarette goufe verdeelt, a gecksend an dämpend hunn se sech op de Wee gemat.

Ech si skeptesch, wat Neiwahlen ugeet. Ech sinn net dogéint, mä meng Naivitéit huet mech an der lescht vill ze oft ausgetrickst, fir elo ze mengen, datt virgezunne Wahlen d’Potion magique wieren, fir aus Lëtzebuerg eng besser Gesellschaft ze maachen. Ech weess, bei Neiwahle geet et net primär ëm eng besser Gesellschaft, mä dorëms, d’Vertrauen an d’Politik nees hierzestellen. Mä Vertrauen an d’Politik an en intakte Rechtsstaat sinn d’Flossbett vun enger besserer Gesellschaft. A wa mer scho bei der Viraussetzung sinn, wisou sollte mer da net och gläichzäiteg iwwert d’Saach selwer schwätzen?

Un deem Stéck Plastik – mëttlerweil wuel schonn a Begleedung vun e puer Zigarettestëmp an dir enger oder anerer Bécks – geet d’Welt sécherlech net zu Gronn, un där verantwortungsloser Mentalitéit, déi d’Stéck Plastik op de Buedem amplaz an d’Poubelle befördert huet, awer schonn.

D’Staatskris, an där mer eis momentan befannen, fënnt hiren Ursprong an der Verantwortungsverdrossenheet vum Premierminister. Wann ee bedenkt, datt d’Politik e Spigelbild vun der Gesellschaft ass, dann ass dat och guer net verwonnerlech. Dee selwechte Mangel u Verantwortungsbewosstsinn grasséiert nämlech queesch duerch d’Gesellschaft.

De Knascht, dee mer um Trottoire gesinn, ass dee selwechte Knascht, mat deem mer an der Politik konfrontéiert sinn. En Deel vun de Politiker denkt effektiv just nach u sech selwer, mengt sech alles erlaben ze kënnen, an ass guer net méi capabel, sech selwer an déi eegen Iddien a Fro ze stellen. Genee esou, ewéi en Deel vun eiser Gesellschaft fräi nom Motto “nach mir die Sintflut” just nach u sech selwer denkt.

Déi Leit an déi Politiker passe gutt zesummen. De Politiker gëtt de Leit, wat se wëllen (ëmmer méi), an d’Leit assuréieren dem Politiker säi Posten (ëmmer méi laang). Zu Lëtzebuerg kann een dat Verhältnis immens flott mat 30 Joer Juncker ëmschreiwen. Et ass e Verhältnis, wou de Bierger seng Verantwortung un de Politiker ofgëtt, an de Politiker leet se dann an den Tirang a mécht eppes anescht, reest duerch d’Welt oder fëmmt eng Zigarett.

Ier mer elo wiele ginn, ob schonn am Oktober oder eréischt am Mee, sollte mer als éischt eben deen Tirang opmaachen, d’Verantwortung eraushuelen a se gerecht verdeelen. Jiddereen, ob Politiker oder Bierger, soll e Stéck ofkréien, sou datt mer eist neit Flossbett och mat frëschem Waasser, vu wéi enger Faarf och ëmmer, fëlle kënnen. Merci fir d’Liesen.